Iniulat ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II) na 87% ng Grade 11 students ay hindi independent readers o hindi nauunawaan ang kanilang binasa.
Batay sa pinaka-unang Senior High School Literacy and Numeracy Assessment (SHS-LNA) na isinagawa ng 1.4 milyong mag-aaral nitong Marso 2026.
Nakiisa naman ang Grade 1-3 sa Comprehensive Rapid Literacy Assessment (CRLA) kung saan ikinakategorya ang mga mag-aaral bilang Low Emerging at Grade Level Ready.
Dagdag pa rito, sumasailalim sa Philippine Informal Reading Inventory (Phil-IRI) ang mga Grade 4-10 sa simula ng taong panuruan, ikinakategorya naman sila bilang Frustration, Instructional, or Independent readers sa pagtapos ng taong panuruan.
Ayon sa datos ng mga literacy assessment, tinatayang nasa 40% ng mga mag-aaral sa Grade 1-10 ay struggling readers sa simula ng taong panuruang 2025-2026.
Bilang tugon, inagapan naman ito ng Department of Education (DepEd) sa pag-implementa ng Academic Recovery And Accessible Learning (ARAL) Program.
Nasa 3.42 milyong mag-aaral sa Grades 3-6 at 1.72 milyong mag-aaral sa Grades 7-10 ang papalapit na sa tamang antas ng kakayahan sa pagbasa para sa kanilang baitang ayon sa Estadistika ng EDCOM II.
Bukod dito, matatandaang inimplementa ng DepEd ang Drop Everything and Read (DEAR) noong Enero 2024 sa ilalim ng pamumuno ng dating DepEd Secretary at Vice President Sara Duterte upang agapan ang krisis sa pagbabasa.
Unti-unti namang natigil nang walang pormal na papel ang implementasyon ng DEAR matapos umalis sa pwesto si Duterte.
Kasabay ng pagtaas sa kakayahang umunawa ng mga mag-aaral sa kanilang binasa, tumataas din ang bilang ng kakulangan sa kaguruan at silid-aralan.
“62% of high school teachers teach subjects outside of their college major, pointing to a misalignment between teacher training programs, and school-level needs,” mula sa ulat ng EDCOM II.
Inilahad din ng EDCOM II na kulang ng 165,443 na silid-aralan ang Pilipinas, habang target ni Pangulong Bongbong Marcos na makapagpatayo ng 40,000 na classrooms sa bansa bago matapos ang kanyang termino sa 2028.
Bagaman may mga hakbang ang DepEd sa ilalim ng pamumuno ni Secretary Sonny Angara, hindi pa ito sapat at malayo pa rin ang agwat sa totoong pag-unlad ng sistema sa edukasyon.
Ipinakikita nito na hindi sa senior high school nagsimula ang problema kundi bunga ito ng mga kakulangang naipon sa paglipas ng panahon.
Habang nagsisimula muli ang panibagong taong panuruan, kailangan ng agarang aksiyon upang palakasin ang pundasyon sa pagbasa, pag-unawa, pagdagdag sa silid-aralan, at kaguruan.
